Door Twan Eikelenboom, op basis van gesprek met Ton Muller

Steden over de hele wereld staan voor nieuwe uitdagingen, veroorzaakt door verstedelijking, klimaatverandering en de afname van biodiversiteit. Groen heeft de unieke kwaliteit om bij te dragen aan oplossingen voor deze uitdagingen. Hiervoor moeten we voorbij het idee van groen als decoratie, en door een andere bril naar het groenontwerp en de ontwikkeling van de stad als geheel kijken.

De uitdagingen van steden

De trek van mensen naar steden zorgt dat we de stad steeds dichter moeten bebouwen. Omdat we de groene buitengebieden willen ontzien, moeten we gezien de beperkte ruimte de lucht in. Maar meer mensen in de stad betekent minder beschikbare openbare ruimte. En meer mensen dicht op elkaar, betekent een grotere druk op de fysieke en geestelijke gezondheid van mensen.

Daarnaast moeten we door het veranderende klimaat rekening houden met een toename van wateroverlast, hitte en droogte. We moeten daarom zorgen dat we de stad klimaatbestendig maken, zodat straten, pleinen en gebouwen met deze nieuwe situatie om kunnen gaan. Dit vraagt dat we onze steden duurzaam ontwerpen en ontwikkelen.

Niet alleen mensen en steden staan onder druk door de veranderende wereld. Ook planten en dieren. Juist door de diversiteit van de stad, kunnen er in potentie veel dieren leven. Van vogels tot insecten en van vissen tot vleermuizen. Daarvoor moet er wel meer, en diverser, groen komen. En niet alleen planten en bomen, maar ook gebouwen kunnen een rol spelen in het vergroten van biodiversiteit.

Van uitdagingen naar waardes

Om deze uitdagingen aan te pakken, moeten we op een nieuwe manier kijken naar de functie van groen voor steden. Hoe kan groen helpen om de waardes die nu onder druk staan – het gebruik, de toekomst en de beleving van de stad – te verbeteren? Door deze vraag te stellen gaat groen voor de stad niet langer om de keuze voor rode of gele bloemen. Het gaat om het inzetten van groen, om van straten en buurten toekomstbestendige plekken te maken waar mensen, planten en dieren graag zijn.

Het verbeteren van de gebruikswaarde van de stad door groen nodigt mensen bijvoorbeeld uit om te gaan sporten en spelen. De toekomstwaarde van de stad verbeteren gaat over het klimaatbestendig maken van gebouwen, straten en pleinen. Hierdoor zijn ze beter opgewassen tegen regen, hitte en droogte. En het verbeteren van de belevingswaarde zorgt dat mensen graag in de stad en hun buurt verblijven. Dit gaat om het beleven van de natuur, zoals de diversiteit aan planten en dieren en verandering van de natuur door de seizoenen heen.

Groen kan alleen bijdragen aan het verbeteren van deze waardes, als het aan de basis staat van hoe we de stad vormgeven, inrichten en beheren. Groen is namelijk niet voorspelbaar als beton of tegels. Groen leeft en is dynamisch. En elk type groen heeft zijn eigen voorwaarden en kwaliteiten. Het ontwerp van groen is daarmee maatwerk en vereist een integrale aanpak.

De groene stadsstraat

De waarde van groen centraal stellen in het ontwerp van de stad, betekent ook dat groen zich niet langer beperkt tot een park. Daken, gevels, geveltuinen, bomen, groenstroken, terrassen, en plekken langs de straat dragen allemaal bij om de gebruiks-, toekomst- en belevingswaarde te verbeteren. Denk aan een koel kantoor in de zomer door een groen dak, geveltuinen die ook aantrekkelijk zijn voor dieren, of groene terrassen die uitnodigen om naar buiten te gaan.

Op deze manier wordt de inzet van groen een slimme oplossing voor de urgente uitdagingen van de stad. Dit is precies het doel van de Knowledge Mile. En daarom werken bewoners, ondernemers en organisaties van de IJtunnel tot en met het Amstelplein samen aan de groene stadsstraat van de toekomst. Door erover te leren, te durven innoveren – en door de waarde van groen te omarmen.